“Surface Tension”, wanneer een foto meer dan een foto wordt

Een foto kan meer zijn dan een twee dimensionale weergave van de werkelijkheid. Door het in brand te steken, te verknippen of bekrassen, krijgt het beeld een diepere betekenis en verandert de vlakke foto in een tastbaar kunstobject. Met “Surface Tension” toont het Antwerpse fotomuseum een verzameling werken die zich op die grens van fotografie en beeldhouwkunst bevinden. Gecureerd door Amerikaan Brad Feuerhelm tonen de werken van Braziliaanse, Britse en Belgische kunstenaars dat foto’s meer dan foto’s kunnen zijn.

20170314_092521856_iOSSinds het najaar van 2016 ligt de bovenste verdieping van het fotomuseum in Antwerpen braak. De ruimte is opgesplitst in drie delen waar afwisselend jong binnen- en buitenlands talent tentoonstelt onder de noemer ‘BRAAKLAND’. Tijdens dit open fotofestival staat de verscheidenheid van het medium fotografie centraal. Die verscheidenheid speelt overduidelijk de hoofdrol in “Surface Tension: De vlakte van het fotografische beeld doorbroken”. Amerikaans fotografieverzamelaar Brad Feuerhelm koos zeven werken van binnen- en buitenlandse kunstenaars die niet langer onder de noemer foto vallen. Bekrast, verbrand of bewerkt met chemicaliën veranderen de foto’s in nieuwe beelden. Hoewel de bewerking soms de overhand neemt, levert ze hier en daar een meerwaarde op.

Spelen met doka-materiaal
De enige Belg in de verzameling, Thomas Vandenberghe, werkt klein en met herhaling. Hij bekraste meermaals dezelfde foto om duidelijk te maken dat één beeld op verschillende manieren gelezen kan worden. De link met de technische kant van het medium is sterk in de laatste werken uit de reeks waar hij het beeld bedekt met filters en teststrookjes. Een andere kunstenaar die op een gelijkaardige, maar minder geslaagde, wijze met doka-materiaal werkt is Daisuke Yakota. De Japanner presenteert twee grote stukken papier bewerkt met fotografische emulsie waardoor hij lichtgevoelige lagen kan blootleggen. Hij probeert net als Vandenberghe het fysieke aspect van fotografie aan te spreken. Omwille van de willekeurige bewerking en grootte gaat die boodschap echter verloren.

Vingerafdrukken maken herinneringen tastbaar
Dat een ingenieuze bewerking van een foto-oppervlak tot een diepere betekenis kan leiden, bewijst Petra Kubisova met “I WAS BORN BLUE”. De Slovaakse maakt met forensisch poeder vingerafdrukken zichtbaar op een oude foto van een moeder en zoon. Zonder het originele beeld aan te tasten, maakt het poeder laag na laag herinneringen tastbaar. Een simpele en toch geniale zet. Archieffoto’s blijken doorheen de expo een rode draad. In “Lunar Caustic” gaan Melinda Gibson en Thomas Sauvin aan de slag met negen foto’s uit Sauvins collectie. In 2009 redde de Franse verzamelaar duizenden filmrolletjes van een chemisch vernietigingsbad op een Chinese vuilnisbelt. Door de oude foto’s te bewerken met zilvernitraat verwijzen de kunstenaars terug naar de beginstaat van het beeld. Dat zuur kan namelijk foto’s tegelijkertijd tevoorschijn laten komen en beschadigen achteraf. De negen foto’s die bestemd waren om te verdwijnen zitten hier vast in een tussenstadium en doen de kijker nadenken over vernietiging in ruimere zin.

Zonder foto ontroeren in het fotomuseum
Hoewel het fotomuseum “Surface Tension” omschrijft als een verzameling werken die zich ‘op het spanningsveld tussen fotografie en beeldhouwkunst begeven’ is dit slechts in één geval merkbaar. Sofia Borges verbrandde een foto op doek van een paard. Met haar werk wil ze de grens tussen beeld en foto vervagen. Een geslaagde opzet want het is niet meer duidelijk of de originele prent een foto dan wel een schilderij was. Een ander hoogtepunt van “Surface Tension”20170314_093725397_iOS is het werk van curator Brad Feuerhelm. Hij plaatst vier documenten uit het archief van Jozef Albaum, een Antwerpenaar die meerdere concentratiekampen overleefde, naast elkaar. Daaronder hangt hij vier lege pagina’s uit een fotoalbum. De opgedroogde lijm en restjes fotopapier kleven nog op het papier, toch zien we de foto’s niet. Uit curiositeit zoekt de toeschouwer automatisch een relatie tussen de twee reeksen. Misschien waren dit wel foto’s van Jozef of zijn familie? Zonder ook maar één foto te tonen kan Feuerhelm dezelfde emoties opwekken, moesten er wel foto’s te zien zijn. Op die manier drijft hij, net als andere kunstenaars uit deze expo, het fotografisch medium tot het uiterste.

“Surface Tension: De vlakte van het fotografische beeld doorbroken” nog tot en met 16 april in het Antwerps fotomuseum.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s